حسابداری

نحوه تنطیم ترازنامه

ترازنامه چیست

صورت وضعیت مالی که آن را ترازنامه می نامند؛ یکی از گزارشات اصلی است که حسابداران تهیه می کنند. ویلیام ریپلی آن را همانند عکسی دانست که از شرکت گرفته می شود؛ که دارایی ها در یک طرف و بدهی ها و حقوق صاحبان سهام در طرف دیگر این عکس نشان داده می شود.

سایر تعاریف:

گزارشی که اطلاعاتی درباره منابع اقتصادی (دارایی ها) تعهدات اقتصادی (بدهی ها) و حقوق سهامداران (نیز به عنوان خالص دارایی ها ارزش ویژه یا سرمایه شرکاء) و ارتباط آن ها با یک دیگر در یک مقطع زمانی معین را نشان دهید ترازنامه گویند. کلیه اقلام ترازنامه به استثنای مواردی خاص تاریخی است .

– ترازنامه صورت منابع اقتصادی در اختیار یک واحد تجاری و ادعای نسبت به این منابع در تاریخ صورت مالی می باشد .

– ترازنامه منبع اصلی اطلاعات برای ارزیابی نقدینگی و انعطاف پذیری مالی است.

دارایی ها و بدهی ها ترازنامه

دارایی ها و بدهی ها:

اصولا دارایی ها عبارتند از مجموع منافع آینده و بدهی ها عبارتند از ادعا علیه این منافع. شناخت در صورت های مالی منابع و تعهدات را فقط زمانی به عنوان دارایی ها و بدهی ها می شناسند که :

۱. در خور تعریف مربوطه شوند.

۲. قابل اندازه گیری باشند.

۳. مقدار آن ها بر تصمیمات مربوطه اثر گذار باشد.

۴. قابل اعتماد یا اتکا باشند.

اصل کلی در اندازه گیری بدهی ها این است که بر اساس مبلغی که در مبادله تعیین شده است اندازه گیری شود. در مورد بدهی های جاری این مبلغ معرف ارزش اسمی تعهدی است که باید در آینده تسویه گردد. در مورد بدهی های غیر جاری اندازه ‎گیری معرف محاسبه ارزش فعلی تنزیل شده بر اساس نرخ جاری سود تضمین شده می باشد.

تعاریف بدهی

– تعریف بدهی از جانب جان کنینگ: یک خدمت که ارزش آن بر حسب پول تعیین شود و مالک آن طبق وظیفه قانونی به شخص ثالث یا مجموعه ایی از اشخاص به صورت یکسان ارائه نماید .

– تعریف بدهی طبق بیانیه شماره ۴ هیئت اصول حسابداری: تعهدات اقتصادی یک شرکت که طبق اصول پذیرفته شده حسابداری شناسایی و انداره گیری و محاسبه شوند. دلیل این تعریف از بدهی ها بر اساس دیدگاه رفتاری این بود که در الگوی سنتی حسابداری که مقادیر بستانکار پس از مقادیر بدهکار ثبت می شدند گزارش کردن یک بدهی به عوامل زیر بستگی داشت :

۱- اهمیت شناسایی یا ثبت طرف دیگر رویداد مالی(هزینه تعلق گرفته که مهمترین رویداد تلقی می گردد ).

۲- شناسایی یا ثبت یک زیان و یا دریافت داریی های خاص به وسیله شرکت .

– تعریف بدهی از دیدگاه هیئت تدوین استانداردهای حسابداری مالی (بیانیه شماره ۶): از دست دادن منافع اقتصادی آتی ناشی از تعهدات فعلی مبنی بر انتقال دارایی ها یا ارائه خدمات به سایر واحد های تجاری در آتی که در نتیجه مبادلات یا رویدادهای گذشته ایجاد شده را بدهی گویند. در جدید ترین تعریف از بدهی ها همواره بر تعهدات اقتصادی به جای بدهی های قانونی تاکید شده و در این تعریف درآمد انتقالی به دوره آتی به دلیل این که به عنوان تعهدات اقتصادی واحد تجاری محسوب نمی گردد جزء بدهی ها طبقه بندی نمی شود .

– تعریف بدهی بر طبق استاندارد ایران (بیانیه شماره ۴): تعهد انتقال منافع اقتصادی توسط واحد تجاری ناشی از معاملات یا سایر رویداد های گذشته را بدهی گویند .

– سایر تعاریف :

۱- اقلامی با مانده بستانکار که هنگام بستن حساب ها بر اساس قواعد یا اصول حسابداری به دوره بعد انتقال می یابد مشروط بر این که مانده بستانکار معرف مانده منفی مربوط به دارایی ها نباشد. بنابراین این اصطلاح به نحوی مورد استفاده قرار می گیرد که نه تنها شامل قروض و تعهدات باشد بلکه مانده های بستانکاری که متضمن ارتباطات طلب کار و بدهکار نیست نیز در بر گیرد (دیدگاه تئوری شخصیت حسابداری ).

۲- بدهی ها عبارتند از منافع اقتصادی که در آینده احتمالا به دلیل تعهدات فعلی واحد انتفاعی از دست خواهد رفت (دیدگاه تئوری مالکانه).

سه وِیژگی اصلی بدهی ها از دیدگاه هیئت استاندارد های حسابداری مالی

یک بدهی دارای سه ویژگی اصلی به شرح زیر است:

۱- آن نشان دهنده یک تکلیف یا مسئولیت است که در زمان کنونی نسبت به یک یا چند واحد تجاری وجود دارد که با انتقال دارایی ها یک استفاده از آ ن ها در تاریخ مشخص یا تاریخی قابل تعیین با یک رویداد خاص یا طبق تقاضا باید دین یا تکلیف ادا شود.

۲- تکلیف یا مسئولیتی که یک واحد تجاری خاص نسبت به آن متعهد می شود و به هیچ وجه نمی تواند نسبت به ادای آ ن شانه خالی کند.

۳- یک رویداد مالی یا رویداد دیگری که در گذشته رخ داده و واحد تجاری را متعهد کرده است.

طبقه بندی

باید دارایی ها و بدهی ها را طبقه بندی کرد تا گزارش مالی معناداری ارائه شود هر نوع طبقه بندی باعث خواهد شد که برخی از روابط تیره و تار و برخی دیگر بسیار روشن و چشمگیر شود.

۱- بدهی های جاری هر تعهد برای اینکه حائز طبقه بندی در قالب بدهی جاری باشد، باید: ۱)ظرف یک سال یا یک چرخه عملیات هر کدام طولانی تر است به سررسید خود برسد. ۲)مدیریت باید قصد داشته باشد که با استفاده از دارایی های جاری و یا ایجاد بدهی های جاری دیگر آن را تسویه کند .

۱-۱ حساب های پرداختنی حساب های پرداختنی نقطه مقابل حساب های دریافتنی میباشند و به مبلغی که انتظار می رود برای تعهدات پرداخت شود ثبت می گردد. بدهی پرداختنی تجاری مرتبط با تحصیل کالا مواد ملزومات یا خدمات بوده که به طور نسیه بدون مدارک مکتوب قانونی غالبا بین ۳۰ تا ۱۲۰ روز از تاریخ صدور صورت حساب بدون در نظر گرفتن بهره در سررسید تسویه می گردد .

۱-۲ اسناد پرداختنی اسناد پرداختنی وعده های کوتاه مدت به پرداخت وجه نقد هستند که پشتوانه آن ها اسناد وعده دار می باشد . اسناد پرداختنی می توانند تجاری یا غیر تجاری باشند این اسناد معمولا به ارزش اسمی خود گزارش می شوند. اسناد پرداختنی تجاری نوعی تعهدات کوتاه مدت مستند به سند قانونی مکتوب بین خریدار و فروشنده کالا و مواد مبادله شده و مبلغ آن در سررسید بدون قید و شرط پرداخت می شود.

از نقطه نظر تئوری اسناد پرداختنی به ارزش فعلی اصل و بهره آن باید در دفاتر شناسایی و گزارش گردد . علاوه بر این اسناد پرداختنی که برای تعهدات غیر تجاری نظیر دریافت وام همراه با تصمیم یک فقره سفته یا بدهی مالیاتی و سایر تعهدات جهت اشخاص حقیقی یا حقوقی صادر می شود این قبیل اسناد تحت عنوان سایر اسناد پرداختنی طبقه بندی و در ترازنامه گزارش می گردد چنانچه اسناد بابت وثیقه و تضمین صادر و در اختیار دیگران قرار داده شود نباید در سرفصل اسناد پرداختنی منعکس گردد بلکه افشای آن در یادداشت های همراه صورت های مالی ضروری است.

۱-۳ بدهی های مرتبط با حقوق و دستمزد کارکنان غیبت های مشمول پرداخت کارکنان، غیبت های استحقاقی کارکنان می باشد که بر آن ایام باید حقوق آنان جبران و پرداخت شود تحت شرایط خاصی می توان حقوق استحقاقی کارکنان برای این ایام را به عنوان یک بدهی معوق ثبت کرد. این شرایط عبارتند از:

الف)تعهد کار فرما برای پرداخت حقوق ایام غیبت های استحقاقی آتی به خدمات قبلی کارکنان قابل انتساب باشد.

ب)استحقاق کارکنان به دریافت حقوق و مزایای ایام غیبت آتی منوط به خدمات بعدی نباشد.

ج)این پرداخت توسط کارفرما محتمل و قابل پرداخت باشد. د)مبلغ به طور معقول قابل برآورد باشد.

چنانچه همه ی شرایط برآورده شود ولی مبلغ قابل برآورد بناشد این امر باید در صورت های مالی افشا شود.

۱-۴ مالیات بر درآمد پرداختنی مالیات بر درآمد پرداختنی بدهی جاری معمول در شرکت سهامی است. در قوانین مالیاتی بسیاری از کشور ها اغلب شرکت های سهامی موظف به پرداخت پیش از موعد مالیات در غالب یک مالیات برآوردی هستند. در این حالت پرداخت مالیات برآوردی باید در بدهکار یک حساب دارایی یعنی پیش پرداخت مالیات ثبت شود و در پایان سال انجام یک ثبت تعدیلی بابت شناسایی هزینه مالیات بر درآمد و کاهش پیش پرداخت الزامی خواهد بود.

نکته: در ایران مالیات بر درآمد به طور سالانه محاسبه و پرداخت می گردد و به این ثبت ها نیاز نیست.

۱-۵ سود سهام پرداختنی معمولا واژه سود سهام تداعی ‎گر سود نقدی سهام است. سود سهام پرداختنی هر سهم طبق مصوبه مجمع عمومی به سهامدارانی که اسامی آن ها قبل از تشکیل مجمع عمومی در دفتر سهام ثبت شده قابل پرداخت است. سود سهام ممتاز قبل از پرداخت به سهامداران عادی بایستی پرداخت شود و سپس باقیمانده سود به نسبت تعین شده بین سهامداران عادی تقسیم می گردد. به غیر از شکل نقدی، سه نوع سود سهام دیگر نیز وجود دارد:

الف)سود سهام به شکل دارایی غیر از وجه نقد؛

ب) سود سهام به شکل سند وعده دار؛

ج) سود سهمی با اعلام سود.

به استثنای سود سهمی معمولا یک بدهی جاری ایجاد می شود سود سهمی قابل توزیع بدهی تلقی نمی شود بلکه به عنوان یکی از اجزای حقوق صاحبان سهام گزارش می شود.

نکته: طبق استاندارد شماره ۵ حسابداری ایران (بند۱۰) واحد تجاری نباید سود سهام پیشنهادی را به عنوان بدهی در تاریخ ترازنامه شناسایی کند. زیرا تصویب سود سهام از اختیارات مجمع عمومی صاحبان سهام است لذا تقسیم سود توسط هیئت مدیره به عنوان بدهی در تاریخ ترازنامه شناسایی نمی شود. پیشنهاد هیئت مدیره درباره تقسیم سود در یادداشت های توضیحی صورت های مالی افشاء می شود.

۱-۶ پیش دریافت درآمد و سپرده های قابل استرداد گاهی اوقات واحد تجاری به منظور تضمین اجرای انجام پیمان و تعهدات از مشتریان یا کارکنان سپرده دریافت می نماید این گونه سپرده ها و ودایع در زمان تکمیل تعهدات به صاحبان آن ‎ها برگشت داده می شود. در مواردی ممکن است واحد تجاری جهت تحویل کالا یا خدمات در آتی مبلغی به عنوان پیش دریافت از مشتریان دریافت و در زمان تحویل قطعی کالا و ارائه خدمات حساب پیش دریافت ها از دفاتر حذف و به حساب درآمد انتقال می یابد. بخشی از این گونه اقلام که انتظار می رود ظرف یک سال یا یک چرخه عملیات به درآمد تبدیل شود به عنوان بدهی جاری به شکل یک رقم مجزا درمتن ترازنامه گزارش می شود .

۱-۷ حصه جاری تعهدات بلند مدت تعهداتی که قبلا در قالب بلند مدت طبقه یندی شده اما حال قرار است ظرف یک سال یا یک چرخه عملیات هر کدام طولانی تر است به سررسید خود برسد عموما باید تجدید طبقه بندی شده و به صورت یک بدهی جاری گزارش شود. اما در این مورد سه استثنا وجود دارد:

الف) در شرایطی که سهم جاری تعهدات بلند مدت قرار است با استفاده از دارایی های غیر جاری تسویه شود.

ب)هنگامی که سهم جاری تعهد بلند مدت قرار است تمدید گردد.

ج)وقتی قرار است سهم جاری تعهد بلند مدت از طریق انتشار سهام تسویه گردد.

ذخایر، بدهی های احتمالی تعهدات غیر قطعی که از رویداد های گذشته ناشی شده وجود آن تنها از طریق وقوع یا عدم وقوع یک یا چند رویداد نامشخص آتی که به طور کامل در کنترل واحد تجاری نیست یا تعهدی فعلی است که از رویدادهای گذشته ناشی شده به عنوان بدهی های احتمالی نامیده می شود. چنانچه خروج منافع اقتصادی برای تسویه تعهد محتمل نباشد و مبلغ تعهد را نتوان با قابلیت اتکاء کافی اندازه گیری کرد به عنوان بدهی احتمالی شناسایی نمی شود. با توجه به مفهوم محافظه کاری صرفا تعهدات احتمالی که منجر به زیان شود ذخیره برای آن شناسایی می گردد. شرایط شناسایی ذخیره مرتبط با رویدادهای گذشته طبق استاندارد شماره ۴ ایران در تاریخ ترازنامه به قرار زیر است:

الف)مبلغ تعهد به گونه ای اتکاء پذیر قابل برآورد بوده و برای آن بخش از تعهد که خروج منافع اقتصادی برای تسویه آن محتمل باشد.

ب) انتظار وقوع زیان های عملیاتی در اثر کاهش دارایی های عملیاتی وجود داشته باشد.

پ)رویدادهای تعهد آور قانونی و عرفی به گونه ایست که واحد تجاری ملزم به تسویه آن است.

ت) در صورتی که واحد تجاری دارای قراردادهای زیان بار (مخارج غیرقابل اجتناب برای ایفای تعهدات ناشی از قرار داد بیش از منافع اقتصادی مورد انتظار) داشته باشد مبلغی معادل تعهد فعلی مربوط به زیان قرارداد، ذخیره در نظر گرفته شود .

ث)وجود ریسک و ابهام حاکم بر رویدادهای واحد های تجاری ریسک بیانگر تغییر پذیری نتایج است. تعدیل ریسک ممکن است مبلغ بدهی را افزایش دهد که در این گونه موارد رعایت احتیاط در انجام قضاوت ضرورت دارد.

ج) چنانچه اثر ارزش زمانی پول با اهمیت باشد معادل ارزش فعلی مخارج مورد انتظار لازم برای تسویه تعهد شناسایی ذخیره ضرورت دارد.

چ) اگر شواهد عینی کافی وجود داشته باشد که رویدادهای آتی موثر بر مبلغ مورد نیاز برای تسویه تعهد رخ خواهد داد برای این قبیل رویداد ها ذخیره در نظر گرفته می شود. رویدادهای آتی مورد انتظار ممکن است در اندازه گیری ذخایر اهمیت ویژه ای داشته باشد.

ح) تجدید ساختار (فروش یا توقف یک فعالیت تجاری، بستن مکان فعالیت تجاری، تغییر ساختار مدیریت و …) با داشتن معیار لازم برای شناخت ذخیره برای تجدید ساختار ذخیره در نظر گرفته می شود.

معیارهای لازم برای شناخت ذخیره

الف)واحد تجاری تعهد فعلی قانونی یا عرفی دارد که در نتیجه رویدادهای در گذشته ایجاد شده است.

ب) خروج منافع اقتصادی برای تسویه تعهد محتمل باشد.

ج) مبلغ تعهد به گونه ای اتکا پذیر قابل برآورد باشد.

به طور کلی هر گاه تعهدی برای جبران آن وجود نداشته و محتمل نبودن خروج منافع اقتصادی برای تسویه آن تعهد نیز ضروری نباشد ذخیره برای آن شناسایی نمی شود. نمونه هایی از تعهدات شامل تعهدات مربوط به تضمین محصول، دعاوی حقوقی عهده علیه واحد تجاری، ذخیره پاکسازی محیط زیست و … عواملی که در تعین برآورد تعهد احتمالی می تواند موثر باشد شامل:

الف)تجربیات گذشته واحد تجاری

ب) تجربیات موارد مشابه شرکت های فعال در این صنعت

ج) تحقیقات مهندسی

د) کارشناسان و مشاوران مستقل تخصصی

ه) محتمل بودن خروج منافع اقتصادی

برای تسویه تعهد تفاوت ذخایر و سایر بدهی ها ذخایر بدهی هایی هستند که تسویه و یا تعیین مبلغ آن با ابهام نسبتا قابل توجه توام است در مقابل سایر بدهی ها تعهداتی هستند که صورت حساب آن دریافت شده یا به طور رسمی با فروشنده در مورد مبلغ و زمان پرداخت مابه ازاء آن توافق گردیده است. ذخایر به عنوان بدهی های برآوردی تلقی می شوند که ناشی از اقدامات، رویدادها یا شرایطی هستند که پیش از تاریخ ترازنامه یا همزمان با آن واقع شده اند اما تحقق آن ‎ها به وقوع رویداد ‎هایی بستگی دارد که در آینده رخ می دهد. به طور کلی ذخیره در صورتی قابل تشخیص است که:

الف)تعهد فعلی ناشی از رویداد گذشته باشد.

ب)خروج منافع اقتصادی محتمل باشد.

ج)برآورد مبلغ تعهد قابل اتکاء باشد.

تفاوت ذخایر و سایر بدهی ‎ها

ذخایر بدهی هایی هستند که تسویه و یا تعیین مبلغ آن با ابهام نسبتا قابل توجه توام است در مقابل سایر بدهی ها تعهداتی هستند که صورت حساب آن دریافت شده یا به طور رسمی با فروشنده در مورد مبلغ و زمان پرداخت مابه ازاء آن توافق گردیده است.

ذخایر به عنوان بدهی های برآوردی تلقی می شوند که ناشی از اقدامات، رویدادها یا شرایطی هستند که پیش از تاریخ ترازنامه یا همزمان با آن واقع شده اند اما تحقق آن ها به وقوع رویداد هایی بستگی دارد که در آینده رخ می ‎دهد. به طور کلی ذخیره در صورتی قابل تشخیص است که:

الف)تعهد فعلی ناشی از رویداد گذشته باشد.

ب)خروج منافع اقتصادی محتمل باشد.

ج)برآورد مبلغ تعهد قابل اتکاء باشد.

۲- بدهی های غیر جاری تعهداتی هستند که انتظار می روند بعد چرخه عملیات یا یک سال هر کدام طولانی تر است تسویه شود. عموما این تعهدات به ارزش فعلی تعهدات آتی (مبالغ پرداختنی تنزیل شده) ارزشگذاری و ثبت می شوند .

۲-۱ وام بلند مدت پرداختنی : استقراض از منابع بانکی یا سایر منابع با سررسیدی فراتر از یک دوره مالی تحت عنوان وام بلند مدت پرداختنی ثبت می شود. مبلغ اقساط وام دریافتی از حساب تسهیلات خارج و تحت سرفصل حصه جاری بلند مدت منظور می شود اساسا این گونه بدهی ها بر مبنای ارزش فعلی در صورت های مالی گزارش می شود .

۲-۲ اوراق قرضه پرداختنی

۲-۲-۱ صرف مستهلک نشده اوراق پرداختنی

۲-۲-۲ کسر مستهلک نشده اوراق پرداختنی

ورقه قرضه، ورقه قابل معامله ‎ای ست که معرف مبلغی وام است با بهره معین که تمام یا اجزاء آن در موعد یا مواعد معینی باید مستهلک گردد. اوراق قرضه را چنین نیز می توان تعریف نمود: اوراق بهادار بدهی است که شرکت سهامی عام یا دولت با انتشار آن مبلغی را وام گرفته و در مقابل دو نوع تعهد را تحمل می کند:

الف)پرداخت ارزش سررسید که به آن ارزش اسمی نیز اطلاق می شود.

ب) پرداخت بهره در تاریخ های از پیش تعیین شده.

انواع اوراق قرضه اوراق قرضه را بر اساس ویژگی های مختلف می توان در گروه های متفاوتی طبقه بندی نمود که اهم آن به شرح زیر می باشد:

۱- اوراق قرضه دولتی و خصوصی

۲- اوراق قرضه تضمین شده و تضمین نشده

۳- اوراق قرضه بانام و بی نام

۴- اوراق قرضه با بهره ثابت و متغیر

۵- اوراق قرضه با سررسید عادی، سریالی یا اقساطی، قابل باز خرید و قابل تبدیل

تعیین قیمت اوراق قرضه

محاسبه قیمت قرضه مبتنی بر ارزش فعلی جریان های نقد مرتبط با اوراق قرضه (ارزش اسمی و بهره) است. برای تنزیل این جریان ها از نرخ بهره بازار در تاریخ انتشار استفاده می شود. چنانچه نرخ بهره اسمی از نرخ بهره بازار در تاریخ انتشار بیشتر باشد اوراق به صرف فروخته خواهد شد و صرف اوراق در طول عمر اوراق قرضه همزمان با پرداخت بهره مستهلک خواهد شد و چنانچه نرخ بهره اسمی از نرخ بهره بازار در تاریخ انتشار کمتر باشد اوراق به کسر فروخته خواهد شد و کسر اوراق در طول عمر اوراق قرضه همزمان با پرداخت بهره مستهلک خواهد شد .
۳-۲ ذخیره مزایای پایان خدمت کارکنان : ذخیره مزایای پایان خدمت کارکنان باید در سر فصل بدهی های غیر جاری منعکس شود مگر آن بخشی از ذخیره که مربوط به کارکنانی است که در طی یک سال آتی بازخرید یا بازنشسته می ‎شوند. در پایان هر دوره مالی معادل یک ماه آخرین حقوق و مزایای هر یک از کارکنان و همچنین مابه التفاوت تعدیل حقوق سنوات قبل که به منظور تامین حقوق بازنشستگی و مزایای پایان خدمت، خسارت، اخراج و باز خرید کارکنان موسسه ذخیره می شود. از این دیدگاه مبلغ پرداختنی مذکور یک بدهی قانونی است که کارفرما مکلف است در خاتمه قرارداد به کارکنان پرداخت نماید. حصه جاری ذخیره مزایای پایان خدمت کارکنان که از محل دارایی ‎های جاری تسویه خواهد شد جزء بدهی جاری طبقه بندی می شود.

۴-۲ موارد احتمالی : در تاریخ ترازنامه شرایط خاصی وجود دارد که ممکن است باعث گردد شرکت با توجه به وقوع یا عدم وقوع یک رویداد آتی مجبور به گزارش سود یا زیان گردد این شرایط را اصطلاحاٌ موارد احتمالی می ‎نامند. زیان احتمالی حاکی از کاهش احتمالی در خالص جریانهای نقدی آتی شرکت است. برای برخورد با یک زیان احتمالی سه راه موجود می باشد:

الف) ثبت و افشاء یک زیان برآوردی

ب) افشاء بدون نیاز به ثبت زیان بالقوه

ج) نه ثبت ونه افشاء

راه اول صرفاٌ زمانی الزامی است که زیان احتمالی محتمل و مبلغ آن بطور معقول قابل براورد باشد. اگر هردو ضابطه فوق تواماٌ براورده نشود اما زیان احتمالی حداقل محمتل باشد صرفا افشاء الزامی خواهد بود.

نکات برجسته استاندارد شماره ۴ ایران

اصطلاحات ذیل در این استاندارد با معانی مشخص زیر بکار رفته است :

ذخیره : نوعی بدهی است که زمان تسویه و یا تعیین مبلغ آن توأم با ابهام نسبتاً قابل توجه است .

بدهی : عبارت از تعهد انتقال منافع اقتصادی توسط واحد تجاری، ناشی از معاملات یا سایر رویدادهای گذشته است .

رویداد تعهد آور: رویدادی است که تعهدی قانونی یا عرفی ایجاد می‌کند به‌گونه‌ای که واحد تجاری ملزم به تسویه آن باشد .

تعهد قانونی: تعهدی است که از قرارداد یا الزامات قانونی ناشی می‌شود .

تعهد عرفی: تعهدی است ناشی از اقدامات واحد تجاری در مواردی که واحد تجاری با توجه به نحوه عمل خود در گذشته، سیاستهای اعلام شده یا آئین‌نامه‌های جاری کاملاً مشخص، به سایر اشخاص نشان داده است که مسئولیتهای‌ خاصی را خواهد پذیرفت، و در نتیجه، واحد تجاری انتظاری بجا برای آنها ایجاد کرده است که مسئولیتهای خود را ایفا خواهد کرد .

بدهی احتمالی : الف.تعهدی غیرقطعی است که از رویدادهای گذشته ناشی می‌‌شود و وجود آن تنها ازطریق وقوع یا عدم وقوع یک یا چند رویداد نامشخص آتی که بطور کامل در کنترل واحد تجاری نیست، تأیید خواهد شد، یا تعهدی فعلی است که از رویدادهای گذشته ناشی می‌شود اما بدلایل زیر شناسایی نمی‌شود:

۱. خروج منافع اقتصادی برای تسویه تعهد محتمل نیست.

۲. مبلغ تعهد را نمی‌توان با قابلیت اتکای کافی اندازه‌گیری کرد.

حسابهای پرداختنی تجاری: بدهی بابت کالاها و خدمات دریافت شده‌ای است که صورتحساب آن دریافت گردیده یا با فروشنده در مورد مبلغ و زمان پرداخت مابه‌ازای آن توافق شده است. بنابراین وجه تمایز اصلی حسابهای پرداختنی تجاری با ذخایر این است که مبلغ آن با توجه به صورتحساب و زمان پرداخت آن نیز از طریق توافق با فروشنده مشخص می‌گردد. گروهی دیگر از بدهیها بابت کالاها یا خدمات دریافت شده‌ای است که صورتحساب آن دریافت نشده یا به طور رسمی با فروشنده در مورد مبلغ و زمان تسویه آن توافق نشده است.

در بعضی موارد برای تعیین مبلغ یا زمان تسویه بدهی ‎هایی از قبیل بدهی مربوط به آب و برق مصرف شده تا پایان دوره مالی که صورتحساب آن هنوز دریافت نشده است و نیز بدهیهای دیگری از قبیل مالیات عملکرد، انجام برآورد لازم است، اما میزان ابهام در رابطه با این بدهیها به مراتب کمتر از ذخایر است. اگرچه در عمل اصطلاح ذخیره برای این نوع بدهیها نیز استفاده می‌شود، اما اصطلاح ذخیره در این استاندارد برای بدهیهایی بکار می‌رود که با تعریف مندرج در این استاندارد انطباق داشته باشد. ذخیره تضمین کالا، ذخیره پاکسازی محیط زیست، ذخیره دعاوی حقوقی و ذخیره مزایای پایان خدمت، نمونه‌هایی از این‌گونه بدهیهاست.

رابطه بین ذخایر و بدهیهای احتمالی

اگرچه برآورد ذخایر به‌دلیل نامشخص بودن زمان تسویه و یا مبلغ آن توأم با احتمال است اما اصطلاح ” احتمالی“ در این استاندارد در‌مورد بدهیها و داراییهایی بکار می‌رود که شناسایی نمی‌شود، زیرا وجود آنها تنها از طریق وقوع یا عدم وقوع یک یا چند رویداد نامشخص آتی که به ‎طور کامل تحت کنترل واحد تجاری نیست، تأیید می‌گردد. بعلاوه، اصطلاح ”‌ بدهی احتمالی“ برای بدهیهایی بکار می‌رود که معیارهای شناخت را احراز نمی‌کنند. این استاندارد موارد زیر را از هم متمایز می‌کند:

الف.ذخایـر: بعنوان بدهی شناسایی می‌شود (با فرض اینکه برآورد اتکاپذیر قابل انجام باشد)، زیرا تعهدات فعلی است و ضرورت خروج منافع اقتصادی برای تسویه این تعهدات محتمل است.

ب. بدهیهای احتمالی: بعنوان بدهی شناسایی نمی‌شود، زیرا:

۱. تعهدات احتمالی است و وجود تعهد فعلی واحد تجاری که منجر به خروج منافع اقتصادی می‌شود، باید تأیید گردد، یا

۲. تعهدات فعلی است که معیارهای شناخت مندرج در این استاندارد را ندارند (زیرا خروج منافع اقتصادی برای تسویه تعهد، محتمل نیست یا برآورد اتکاپذیر مبلغ تعهد امکان‌پذیر نمی‌باشد ).

بدهیهای احتمالی

۱- واحد تجاری نباید بدهی‌ احتمالی را شناسایی کند.

۲ – بدهی احتمالی افشا می‌شود، مگر اینکه امکان خروج منافع اقتصادی بعید باشد.

۳- چنانچه واحد تجاری مشترکاً و متضامناً درقبال یک تعهد مسئولیت داشته باشد، آن بخش از تعهد که انتظار می‌رود توسط سایر اشخاص ایفا شود بعنوان بدهی احتمالی محسوب می‌شود.واحد تجاری تنها برای بخشی از تعهد که خروج منافع اقتصادی برای تسویه آن محتمل است، ذخیره شناسایی می‌کند، بجز در شرایط بسیار نادر که نتوان برآورد اتکاپذیر انجام داد.

۴- وضعیت بدهیهای احتمالی ممکن است نسبت به آنچه که در ابتدا انتظار می‌رفت، تغییر کند. بنابراین، بدهیهای یادشده بطور مداوم ارزیابی می‌شود تا تعیین گردد که آیا خروج منافع اقتصادی محتمل شده است یا خیر. چنانچه خروج منافع اقتصادی آتی برای اقلامی‌ که قبلاً به عنوان بدهی احتمالی تلقی شده‌اند، محتمل شود، در صورتهای مالی دوره‌ای که میزان احتمال در آن تغییر می‌کند، ذخیره شناسایی می‌شود (مگر در شرایط بسیار نادری که برآورد اتکاپذیر ممکن نباشد)

امتیاز کاربران: اولین نفری باشید که امتیاز می دهد!

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دکمه بازگشت به بالا